close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • INFORMACJE EKONOMICZNE

  • wersja PDF

    Biuletyn Ekonomiczny nr 1/2018

     

    Podstawowa stopa procentowa bez zmian. Rada Monetarna Węgierskiego Banku Narodowego (MNB) nie zmieniła wysokości podstawowej stopy procentowej, pozostawiając ją na poziomie 0,9%.

     

    Wzrost PKB w III kwartale 2017 roku – drugi szacunek - wyniósł 3,9% (dane surowe) w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego. Po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych wzrost wyniósł 4,1% r/r oraz 0,9% w stosunku do poprzedniego kwartału. W okresie I-III 2017 wzrost PKB wyniósł 3,8% r/r.

    Źródło: KSH

    Wzrost wartości dodanej brutto PKB (analogiczny kwartał roku poprzedniego = 100):

     

    2016

    2017

    III kw.

    IV kw.

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    Rolnictwo

    110,9

    111,2

    94,6

    87,2

    88,7

    Przemysł, w tym:

    101,1

    99,4

    106,7

    102,9

    103,7

    - przemysł przetwórczy

    100

    99

    107,9

    103,7

    104,9

    Budownictwo

    95,6

    94,3

    124,7

    128,6

    128,3

    Usługi, w tym:

    103

    103,4

    103

    102,9

    103,8

    - handel, gastronomia, noclegi

    100,9

    100,2

    105,3

    105,9

    106,8

    - transport, magazynowanie

    105,9

    106

    102,3

    102,7

    104,7

    - IT, telekomunikacja

    104

    105,7

    103,2

    106,5

    108,2

    - działalność finansowa, ubezpieczeniowa

    100,9

    100,3

    100,5

    101,4

    100,6

    - nieruchomości

    103,1

    103,4

    101,5

    101,6

    103,5

    - działalność zawodowa, naukowa, techniczna

    107,4

    107,5

    106,5

    106,7

    108,1

    - administracja, edukacja, opieka zdrowotna

    101,2

    102,9

    100,9

    98,8

    98,5

    - sztuka, rekreacja, usługi inne

    102,6

    102,5

    103,8

    104,2

    106,2

    PKB razem

    102,5

    101,9

    104,3

    103,3

    103,8

    Źródło: KSH

     

    Motorem wzrostu w badanym okresie były głównie usługi rynkowe. Warto dodać,że sektor ten ostatni raz wykazał mocniejszą od obecnej (3,8%) dynamikę tylko raz, cztery lata temu. Na uwagę zasługuje szczególnie handel i telekomunikacja. Do wzrostu przyczyniły się także: produkcja przemysłowa, napędzana przez dobrą koniunkturę międzynarodową oraz przemysł budowlany, który odbudowuje się przy pomocy środków unijnych po ubiegłorocznym załamaniu. Rolnictwo, po świetnym 2016 roku – głównie z powodu niesprzyjającej pogody – wykazało słabsze wyniki. Analizując stronę spożycia niespodziankę sprawiło dawne oczekiwane ożywienie konsumpcji – na wzrost rzędu 4,8% nie było przykładu od 11 lat. Spożycie krajowe, które rosło w dużym tempie (8%) ożywiane było też przez pozytywny wpływ środków unijnych na inwestycje.

     

    W październiku 2017 roku produkcja przemysłowa odnotowała wzrost r/r na poziomie 7,6% (po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych produkcja wzrosła także o 7,6%). W stosunku do poprzedniego miesiąca, po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych, wskaźnik produkcji był wyższy w październiku 2017 roku o 1,2% r/r. W pierwszych dziesięciu miesiącach produkcja była wyższa o 5,4% r/r. Wolumen eksportu produktów przemysłowych był wyższy w październiku o 9,3% r/r, a sprzedaży krajowej produktów przemysłowych był wyższy o 6,0% r/r. (KSH)

     

    Ceny artykułów konsumpcyjnych w listopadzie 2017 roku były wyższe w stosunku do cen z listopada 2016 roku o 2,5%. Ceny żywności były wyższe o 3,4%, przy czym sery zdrożały o 7,1%, produkty mleczne o 9,6%, masło o 15,4%, mięso wieprzowe o 4,1%, wędliny o 7,3%, jaja o 23%, chleb o 7,5%, staniało natomiast mięso drobiowe o 13,1%, cukier o 8,5%. Alkohol i wyroby tytoniowe zdrożały przeciętnie o 7,1%. W porównaniu z poziomem sprzed roku koszty energii dla gospodarstw domowych wzrosły o 1,5%, w tym cena drewna na opał wzrosła o 12,3%, cena gazu, prądu i ogrzewania centralnego pozostała niezmienna, a ceny paliw wzrosły o 5,9%. Ceny odzieży wzrosły o 0,5%, usług o 1%, a dóbr konsumpcyjnych trwałego użytku o 0,2%. W stosunku do poprzedniego miesiąca ceny artykułów konsumpcyjnych w listopadzie 2017 roku wzrosły o 0,4%. (KSH)

     

    W okresie wrzesień-listopad 2017 roku bezrobocie na Węgrzech spadło do 3,8% r/r i było o 0,7% niższe r/r. W badanym okresie liczba bezrobotnych stanowiła 178 tysiące osób i była o 30 tysięcy osób niższa niż rok wcześniej. W grupie wiekowej 25-54 lat bezrobocie spadło o 0,5% r/r i wyniosło 3,5%, w grupie wiekowej 55-64 było niższe o 0,8% i znalazło się na poziomie 2,9%, a wśród osób młodszych (15-24 lat) wyniosło 10,4% i obniżyło się o 1,3% w porównaniu z analogicznym okresem sprzed roku. Spośród ogółu bezrobotnych 42,5% poszukiwało pracy przez okres dłuższy niż rok, a przeciętny okres przebywania bez zatrudnienia wynosił 16,3 miesięcy. (KSH)

     

    W okresie wrzesień-listopad 2017 roku zatrudnionych (w wieku 15-74 lat) na Węgrzech było 4.450,2 tysiące osób, co oznacza o 35,9 tysięcy osób więcej, niż rok wcześniej (wzrost o 0,8%). W badanym okresie na rynku pierwotnym zatrudnienie znalazło 84,6 tys. osób więcej r/r (w sumie pracuje na nim 4 160,6 tys.), w ramach programów prac publicznych odeszło z pracy 37,5 tys. osób r/r (w sumie pracuje w nich 183,3 tys.), a o 11,3 tys. r/r osób spadła liczba Węgrów pracujących za granicą (w sumie oficjalnie pracuje za granicą 106,3 tys.). Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15-64 lat (4 402,2 tys.) wzrósł do 68,8% (o 1,3% r/r). (KSH)

     

    W październiku 2017 roku średnia płaca brutto w gospodarce narodowej osób zatrudnionych na pełnym etacie wyniosła 295.800 HUF (wzrost o 12,8% r/r). W okresie styczeń- październik 2017 roku - bez uwzględnienia osób zatrudnionych w ramach prac publicznych – płace wzrosły na poziomie gospodarki narodowej o 11,7% r/r i wyniosły 305.000 HUF, przy czym w sektorze prywatnym średnia płaca brutto wzrosła o 11,3% (do 304.500 HUF), a w sferze budżetowej o 13,4% (do 311.100 HUF). Średnia płaca netto w gospodarce narodowej (liczona bez ulg rodzinnych) wzrosła w okresie styczeń- październik 2017 roku, bez uwzględnienia osób zatrudnionych w ramach prac publicznych o 11,7% r/r i wyniosła 202.700 HUF. (KSH)

     

    W październiku 2017 roku ceny produkcji sprzedanej przemysłu były wyższe o 4,5% w stosunku do października 2016 roku. Ceny sprzedaży krajowej w październiku wzrosły o 4,5% r/r, a sprzedaży na eksport o 4,4% r/r. (KSH)

     

    Węgierski przemysł budowlany odnotował we wrześniu 2017 roku wzrost wolumenu produkcji o 23,8% w porównaniu z wrześniem 2016 roku, a w porównaniu z poprzednim miesiącem - po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych - odnotowano spadek o 3,8%, w pierwszych dziewięciu miesiącach wolumen produkcji budowlanej była wyższa o 27,9% r/r.  We wrześniu 2017 roku produkcja budynków wzrosła o 22,9% r/r, a wykonanie robót budowlanych innego typu o 25,4% r/r. W stosunku do września 2016 roku we wrześniu 2017 roku portfel nowych zamówień na roboty budowlane był wyższy o 130,0%, a skumulowana liczba zamówień na koniec miesiąca była wyższa o 119,5% r/r. (KSH)

     

    W okresie styczeń-październik 2017 roku wartość węgierskiego eksportu wyniosła 84.225 mln EUR (wzrost wolumenu o 6,4% r/r), a importu 77.202 mln EUR (wzrost o 8,9% r/r), co oznacza, że - dodatnie dla Węgier - saldo obrotów handlowych ukształtowało się na poziomie 7023 mln EUR (spadek o 1415 mln EUR r/r). (KSH)

     

    W październiku 2017 roku wolumen obrotów handlu detalicznego wzrósł o 6,3%, a po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych wzrósł również o 6,3% r/r. Wartość obrotów handlu detalicznego po cenach bieżących (w tym również internetowego i wysyłkowego) w październiku 2017 roku wyniosła 925 mld HUF. (KSH)

     

    W stosunku do października 2016 roku ceny produktów rolnych wzrosły w październiku 2017 roku o 7,3%, przy czym ceny upraw roślinnych wzrosły o 8,0% r/r, a zwierząt żywych i produktów pochodzenia zwierzęcego wzrosły o 6,2%. (KSH)

     

    Grudniowa prognoza instytutu GKI. Gospodarka węgierska w III kwartale 2017 roku wzrosła o 3,9%, a w stosunku do poprzedniego kwartału o 0,9 %, co odpowiada tempu wzrostu II kwartału – podaje  w swojej analizie Instytut Badań nad Gospodarką GKI. W pierwszych trzech kwartałach ub.r. dynamika gospodarki wyniosła 3,8%. Bardzo wysoki wzrost odnotował przemysł budowlany (28%), ale również i kilka dziedzin sektora usług może pochwalić się dobrym wynikiem – w szczególności informatyka i telekomunikacja, działalność zawodowa, techniczna i naukowa oraz handel. Równocześnie wydajność rolnictwa była niższa o 10% niż rok wcześniej. Według GKI tempo wzrostu pozostanie na niezmienionym poziomie również w IV kwartale, w rezultacie czego w skali całego roku spodziewać się można dynamiki wzrostu gospodarki na poziomie 3,8%. Perspektywy koniunktury gospodarczej na przyszły rok są dobre, co więcej, rok wyborczy tradycyjnie dobrze wpłynie na wzrost gospodarczy. W świetle powyższych GKI także w 2018 roku spodziewa się dynamiki wzrostu gospodarczego na poziomie 3,8%. Wzrost w obu latach ma być generowany zasadniczo przez ożywienie popytu krajowego. Zwiększyć mają się inwestycje i konsumpcja – o 4% w 2017 i 3,5% w 2018 roku. Import w bieżącym i przyszłym roku będzie wzrastał odpowiednio o 3 i 2 punkty procentowe szybciej od eksportu, co nieco pogorszy bilans wymiany handlowej, który jednak pozostanie korzystny. Przyspieszenie na koniec roku może dalej windować w górę produkcję przemysłową, która w 2017 r. wykaże się dynamiką 5,5%, a w 2018 roku 5%. Tempo wzrostu produkcji budowlanej we wrześniu nieco spowolniło (do 24%), ale dynamika w pierwszych trzech kwartałach roku i tak była imponująca (27%). Na cały 2017 rok GKI prognozuje 25-procentowy wzrost tego sektora, a na obecny 10-procentowy. Październik był najlepszym miesiącem dla branży handlowej – obroty wzrosły o 6,3% r/r. W pierwszych dziesięciu miesiącach roku sprzedaż była wyższa o 4,5%. W ostatnich dwóch miesiącach roku sprzedaż prawdopodobnie dalej rosła, a w skali całego roku spodziewać się można wzrostu obrotów przekraczającego 4,5%, a w 2018 roku wzrost  pozostanie dynamiczny - ok. 4%. Tempo wzrostu branży transportowej i logistycznej oraz sektora nieruchomości pozostało poniżej średniej gospodarki narodowej. Stopa bezrobocia pomiędzy sierpniem i październikiem br. wyniosła 4%, co oznacza spadek o 0,1% w porównaniu z poprzednim kwartałem i o 0,8% r/r. W skali całego roku 2017 spodziewać się można stopy bezrobocia na poziomie 4,2%, a w 2018 roku 4%. Liczba zatrudnionych w pierwszych trzech kwartałach 2017 roku wzrosła o 1,7% r/r, a nie uwzględniając osób zatrudnionych w ramach programów prac publicznych o 3,1%. Liczba zatrudnionych w całym roku będzie wyższa o 1,8%, a w 2018 roku o 1,5%. W pierwszych jedenastu miesiącach ub.r. ceny była wyższe średnio o 2,4%. Płace brutto w pierwszych trzech kwartałach 2017 roku wzrosły o 12,8%, a płace realne - o 10,2%. W skali całego roku tempo wzrostu płac realnych osiągnie prawdopodobnie 10,5%, a w 2018 roku dynamika ta spowolni do 4%. W 2018 roku dynamika płac wyraźnie spowolni, lecz tempo wzrostu konsumpcji wyhamuje tylko do 3,5%. W pierwszych dziewięciu miesiącach 2017 roku spadek inwestycji odnotowano tylko w jednym sektorze (gospodarka wodna i odpadami – o 10%), a pozostałe sektory odnotowały wzrost inwestycji. Wzrost inwestycji wyniósł w pierwszych trzech kwartałach 2017 roku 22,6% r/r, przy czym w I kwartale – 23%, w II kwartale – 27 %r, a w III kwartale – 18 %. W całym 2017 roku z powodu ponownego uruchomienia inwestycji finansowanych ze środków unijnych oraz z uwagi na niską ubiegłoroczną bazę inwestycje we wszystkich gałęziach gospodarki wzrosły o blisko 20%. W 2018 roku ze względu na wyższą już bazę, a częściowo z powodu wolniejszego tempa realizacji inwestycji ze środków unijnych spodziewać się można, obejmującego wszystkie sektory gospodarki, wzrostu inwestycji o 9%. Węgierski Bank Narodowy (MNB) także w listopadzie nie zmienił poziomu bazowej stopy procentowej (niezmiennie 0,9%, od marca 2016 roku) i na jej modyfikację nie można liczyć do końca 2018 roku. Deficyt budżetowy w 2017 roku szósty z rzędu rok znajdzie się poniżej 3% PKB, a poziom zadłużenia wykazuje tendencję zniżkową, która utrzyma się w 2018 roku.

     

    Bank centralny spodziewa się szybszego wzrostu gospodarczego. MNB skorygował swą prognozę wzrostu PKB w swym najnowszym raporcie inflacyjnym – z 3,6% w poprzednim raporcie do 3,9% tak w 2017, jak i 2018 roku. Spowolnienia bank centralny spodziewa się w 2019 roku, kiedy to wzrost gospodarczy wynieść ma ok. 3,2%. Jeśli chodzi o inflację bank spodziewa się, że w 2017 roku wyniesie 2,3% (dotychczas zakładano 2,4%), w 2018 roku 2,5%, a w 2019 roku 2,9%.

     

    Zmiany podatkowe w 2018 roku. Na 2018 rok przypadło kilka redukcji podatku VAT: w przypadku internetu wymiar podatku VAT (po obniżce w 2017 roku z 27% do 18%) spada po raz kolejny - do 5%, zredukowana w ubiegłym roku stawka 18% VAT w gastronomii na świeżo przygotowywane potrawy oraz przygotowywane w lokalu napoje alkoholowe obniżona została do 5%, stawka VAT na ryby zredukowana została z 27% do 5%. Taką samą uprzywilejowaną stawką objęte zostały, obok mięsa wieprzowego, także podroby (wnętrzności) wieprzowe, co ma obniżyć podatki płacone przez konsumentów o 2 mld HUF (ok. 27 mln zł). Kwota ulgi podatkowej rodziny z dwojgiem dzieci w 2018 roku wzrasta z 15 tys. HUF (ok. 202,5 zł) do 17,5 tys. HUF (ok. 236 zł) od każdego dziecka. Dla rodzin z jednym i trojgiem lub więcej dziećmi wysokość ulgi pozostaje niezmienna – odpowiednio 10 i 33 tys. HUF/dziecko (135 i 445 zł). Osoby świadczące usługi noclegowe mogą od 2018 roku wybrać zryczałtowaną formę opodatkowania (38,4 tys. HUF/pokój) w odniesieniu do nawet trzech mieszkań czy domów letniskowych. Osoby oddające swoje nieruchomości w najem długoterminowy zwolnione zostały od 2018 roku z obowiązku opłacania 14-procentowej składki zdrowotnej od dochodów powyżej 1 mln HUF, płacić będą jedynie 15% PIT od całości dochodów. Zapełnienie wakatów w przychodniach lekarskich może wspomóc nowy przepis, zgodnie z którym nie należy płacić PIT, jeśli swej praktyki lekarskiej pozbywa się osoba fizyczna, która pierwotnie ją nabyła. Stawka zwolnionej od podatku dotacji pracodawcy udzielanej na rzecz pracownika na rzecz zwiększenia jego mobilności od 2018 roku w pierwszych 24 miesiącach zatrudnienia z 40% płacy minimalnej wzrasta do 60%, w następnych 24 miesiącach wzrośnie z dotychczasowych 25% płacy minimalnej do 40%, a w następnych 12 miesiącach z 15% do 20%. Studenci, którzy obok swych studiów prowadzą też działalność zarobkową opodatkowaną w formie ryczałtu od 2018 roku zobowiązani są zapłacić o połowę mniej podatku (składek). Istotną zmianą znacznie wpływającą na funkcjonowanie spółek jest zmiana stawki podatku socjalnego opłacanego przez pracodawców, która w świetle podwyżek płac minimalnych z 2016 roku (zgodnie z treścią sześcioletniego porozumienia płacowego) od 2018 roku wynosi 19,5% (w 2017 roku obniżono ją z 27% do 22%). Będąca tego rezultatem obniżka kosztów pracy pracodawców jest mocno spłycona przez znaczny wzrost płacy minimalnej (8%) i poziomu gwarantowanego minimum pracowników wykwalifikowanych ze średnim wykształceniem (12%). Ułatwieniem dla mniejszych firm jest redukcja stawki podatku dla małych przedsiębiorstw (tzw. kiva) z 14% do 13%. Istniejąca ulga podatkowa z tytułu inwestycji rozwojowych powiększona została o dwa dodatkowe tytuły prawne: można z niej skorzystać w przypadku przedsięwzięcia po cenach bieżących inwestycji na co najmniej 6 mld HUF (ok. 81 mln zł) oraz przeprowadzenia inwestycji służącej tworzeniu miejsc pracy na wartość co najmniej 3 mld HUF (ok. 40,5 mln zł). Warunkiem jest, by inwestycja powstała w wybranej miejscowości wytypowanej do wspierania w regionie statystycznym Środkowych Węgier oraz by została uznana za startującą i skutkującą dywersyfikacją produktów, wymogiem są także działania i procedury innowacyjne. Obok ułatwień podatkowych najważniejszej zmiany spodziewać się można w przypadku ściągalności VAT, bo w wyniku podłączenia on-line programów fakturowych bezpośrednio do urzędu podatkowego (NAV) dojdzie do natychmiastowego przekazywania danych urzędowi - nowy system zacznie działać w pełni od 1 lipca br. Jego testowanie systemu trwa już teraz (w przypadku faktur wystawianych ręcznie obowiązek przekazania danych trzeba będzie spełnić w ciągu 5 dni za pomocą platformy internetowej). Od 2018 roku wprowadzono dodatek na rzecz rozwoju turystyki (płacony od wartości świadczonych przez nie usług, po odjęciu VAT). Przychody pochodzące z tego dodatku stanowią dochody budżetu centralnego z tym, że ustawa zastrzega, że przeznaczyć je można tylko na finansowanie zadań zaiązanych z rozwojem turystyki.

     

    Na Węgrzech rynek pracownika? Według analityków jednego z portali ekonomicznych od 15 lat płace realne nie rosły tak szybko jak w 2017 roku, w czym kluczową rolę odegrała podwyżka płac minimalnych – o 15% podstawowej i o 25% dla pracowników wykwalifikowanych. Także coraz większy deficyt siły roboczej przyczynił się do tego, że w pierwszych dziewięciu miesiącach 2017 roku skorygowane inflacją płace wzrosły realnie o 10%. Firmy znajdują coraz mniej wykształconych pracowników na zapełnienie wakatów. Nieco pomogła pracodawcom redukcja podatku socjalnego (odpowiednika dawnych składek opłacanych przez podmiot zatrudniający) będąca częścią porozumienia płacowego między rządem a organizacjami przedsiębiorców zawartego na okres 6 lat. W ramach porozumienia płacowego w 2018 roku płaca minimalna wzrosnąć ma o 8%, a dla pracowników wykwalifikowanych o 12%, co jednak tylko częściowo pracodawcy będą w stanie pokryć z 2,5-procentowej redukcji od 1 stycznia 2018 roku wymiaru podatku socjalnego. Niemniej na podstawie najświeższych danych widać, że wciąż rośnie liczba wakujących etatów – w porównaniu z 2016 rokiem wzrost ten wyniósł w 2017 roku 27%. Według badań Eurostatu coraz większa część firm na Węgrzech narzeka na brak siły roboczej i jest to główną przeszkodą dla ich wzrostu. Znaczne podwyżki płac nie rozwiązały więc sytuacji braku siły roboczej, bo zapasy siły roboczej na Węgrzech są niskie i o nieodpowiedniej jakości. Zdaniem ekspertów konieczne byłoby wprowadzenie kształcenia osób zatrudnionych w ramach rządowych programów prac publicznych, potrzebny byłby system edukacji bardziej przystosowany do wymogów rynku pracy, ponadto poprawa jakości kształcenia stopnia podstawowego, przywrócenie poprzedniego obowiązkowego wieku szkolnego (18 lat zamiast 16 lat, do których skrócono go kilka lat temu), konieczne byłoby wzmocnienie mobilności pracowników wewnątrz kraju oraz wzmocnienie instytucji, urzędów ds. pracy. Skład rezerw siły roboczej mocno się pogorszył w ostatnich latach, co oznacza, że stan braku siły roboczej zmobilizował raczej tą część względnie lepiej wykształconych warstw rezerw siły roboczej, które łatwiej były w stanie się zatrudnić. Analitycy nie liczą na to, że pracujący  i żyjący za granicą Węgrzy masowo będą wracać do kraju. Ten proces mógłby dotyczyć raczej tylko grupy ok. 120 tys. osób, która jeździ co dzień do pracy za granicę (przede wszystkim do Austrii) lub ewentualnie osoby krótko przebywające za granicą. Ich przyciągnięcie z powrotem bardzo pomogłoby węgierskiemu rynkowi pracy, gdyż mowa o wykształconych pracownikach w najlepszym wieku do pracy (25-54 lat), na których zapotrzebowanie węgierskich firm i przedsiębiorstw jest olbrzymie. Zdaniem analityków rynkowych kwestii poważnego zbliżenia płac do poziomu zachodnich średniookresowo nie rozwiąże braku siły roboczej, gdyż tempa wzrostu płac odłączonego od produktywności – co cechowało ostatnie dwa lata – nie sposób na długą metę utrzymać bez pogorszenia konkurencyjności. Dlatego też konieczne jest, by równolegle ze wzrostem płac ruszyły też reformy rynku pracy, które ilościowo i jakościowo skorygowałyby będącą obecnie do dyspozycji rezerwę siły roboczej. 

     

    Centralny Urząd Statystyczny o sektorze prywatnym na Węgrzech. Z opracowania KSH wynika, że 99,1% firm działających na Węgrzech można uznać za mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa. Proporcja ta w ostatnich latach nie zmieniła się. Udział mikroprzedsiębiorstw wynosi 94,4%, małych 4,8%, a średnich 0,8% Według wstępnych danych z 2016 roku liczba wszystkich mśp (nie prowadzących działalności finansowej jako głównej działalności) wzrosła o 2,8% w stosunku do 2015 roku i ich liczba osiągnęła 687 698. Liczba przedsiębiorstw niezaliczanych do grupy mśp wzrastała szybciej – o 4,3%. Przyczyną tego jest – według KSH – z jednej strony rozszerzanie działalności działających już istniejących wcześniej przedsiębiorstw (obok wzrostu dochodów i majątku firm również wzrost liczby ich pracowników) oraz wynikająca z tego zmiana kategorii przedsiębiorstwa, z drugiej zaś pojawienie się nowych dużych przedsiębiorstw w wyniku zagranicznych inwestycji kapitałowych. W efekcie umiarkowanego wzrostu liczby mśp oraz spadku liczby ludności liczba mśp przypadających na tysiąc mieszkańców w latach 2013-16 w każdym roku rosła (w omawianym okresie z 62 do 70). Raport KSH odnosi się też do faktu, że struktura branżowa przedsiębiorstw zaliczanych do mśp oraz będących poza tą grupą znacznie się różni, czego istota wyraża się w tym, że przeważająca część mśp prowadzi działalność usługową. Wagę sektora mśp można wyrazić wieloma wskaźnikami. Według KSH znaczenie mśp w węgierskiej gospodarce jest istotne, choć mniejsze niż mogłoby to wynikać z ich liczebności. Znaczenie firm wynika bowiem z liczby zatrudnianych przez nie osób, a mśp zatrudniają ich tylko 2/3. Według wstępnych danych w 2016 roku średnia roczna liczba osób biorących udział w zorganizowanej działalności mśp wyniosła w sumie 1,989 mln osób. Biorąc pod uwagę, że przedsiębiorstwa niezaliczane do mśp zatrudniają na Węgrzech 1,3 mln osób, faktyczny udział mśp wynosi 66,5%. Pod względem wartości dodanej mśp mają udział 43%, w przypadku przychodów netto - 42%, a inwestycji - 34%. KSH stwierdza, że sektor mśp cechuje niska skłonność inwestycyjna. Przy tym mśp cechuje inna struktura działalności: mniejsza jest waga branż wytwarzania produktów o wysokiej kapitałochłonności, a wyższa usług.  Przychody mśp w latach 2013-16 stale rosły w cenach bieżących (z 34 bln HUF do 38,4 bln HUF), ale w 2016 roku obniżyły się do 38,1 bln HUF. W latach 2013-16 udział mśp w przychodach realizowanych przez cały sektor prywatny spadł z 43,2% do 42,4%. Wraz ze wzrostem rozmiaru firmy rosną również przychody. W 2016 roku mikroprzedsiębiorstwo wykazywało dochody średnio na poziomie 19 mln HUF, małe przedsiębiorstwo 392 mln HUF, a średnie przedsiębiorstwo 2,5 mld HUF. Wartość dodana brutto mśp od 2013 roku stale rosła – z 6,8 mld HUF do 8,1 mld HUF w 2016 roku. W 2016 roku udział sektora mśp w wartości dodanej całego sektora prywatnego wyniósł 42,8%, co oznacza, że - podobnie jak w poprzednich latach - ponad połowę przychodów sektora prywatnego wygenerowały duże firmy stanowiące tylko 0,9% całego rynku. Raport KSH na temat mśp odnosi się też do ich finansowania. Zgodnie z nim najważniejszym źródłem finansowania są kredyty zaciągane poprzez krajowy system bankowy. W tym względzie w 2016 roku nastąpiło ożywienie, do czego w dużym stopniu się przyczynił program kredytów rynkowych MNB.

     

    Różnice między regionami Węgier nie maleją. W 2016 roku PKB Węgier per capita wzrosło do 3,6 mln HUF (ok. 48,6 mln zł) z poziomu 3,49 mln HUF (ok. 47,2 tys. zł) w 2015 roku, co oznacza wynik lepszy o 3,5%. Poszczególne tereny kraju cechował natomiast zróżnicowany poziom wzrostu i nadal zauważyć można olbrzymie różnice pomiędzy poszczególnymi komitatami (województwami). Najwyższy poziom PKB per capita zanotowano w stolicy - 7,3 mln HUF (ok. 98,6 tys. zł), co stanowi 202% średniej krajowej, co oznacza, że Budapeszt zachował swą wiodącą pozycję – zgodnie z danymi Centralnego Urzędu Statystycznego KSH. Jednocześnie wartość PKB per capita Budapesztu wrosła w 2016 roku tylko o 2,6%, odstając nieco od średniej krajowej, której wzrost wyniósł 3,5%. Wysokie PKB per capita w stolicy ciągnie jednocześnie w górę wynik całego regionu środkowych Węgier, gdzie odnotowano wartość 2,9 mln HUF (ok. 39,2 tys. zł) na osobę. Po stolicy drugim najbardziej rozwiniętym komitatem był Győr-Moson-Sopron (zachód Węgier) - tam PKB per capita wzrosło z 4,57 mln HUF (ok. 61,7 tys. zł) w roku 2015 do 4,9 mln HUF (ok. 66,5 tys. zł) w roku 2016. W tym komitacie w ostatnich latach PKB znacznie się podwyższyło – w znacznej mierze z uwagi na duże inwestycje przemysłu samochodowego (fabryka Audi) – aktualnie wynik ten odpowiada 135% średniej krajowej. Trzecim najbardziej uprzemysłowionym komitatem był Fejér, gdzie PKB per capita wyniosło 3,76 mln HUF (ok. 50,8 tys. zł), co oznacza wzrost o 5% w skali roku. Komitat ten jednak już tylko nieznacznie przekroczył średnią krajową (osiągnął jej 104%), a podobny wynik osiągnął komitat Komárom-Esztergom. Wyniki pozostałych komitatów plasują się poniżej średniej krajowej. Na końcu listy znajdują się głównie komitaty usytuowane na Wielkiej Nizinie Węgierskiej i północno-wschodnich Węgrzech. W najgorszej sytuacji są mieszkańcy położonego przy granicy ze Słowacją komitatu Nógrád na północny wschód od stolicy, gdzie PKB per capita wynosi 1,57 mln HUF (ok. 21,2 tys. zł), co stanowi tylko 43% średniej krajowej. W komitacie Szabolcs-Szatmár-Bereg PKB per capita wynosi niespełna 2 mln HUF (ok. 27 tys. zł) co daje tym samym komitatowi pozycję drugiego najuboższego komitatu Węgier (57% średniej krajowej), a w komitacie Békés odnotowano wartość 2,17 mln HUF (ok. 29,3 tys. zł), czyli 60% średniej krajowej. Z danych poprzednich lat wynika, że stolica w minionym okresie nie poprawiała generalnie swej pozycji, co więcej raczej zaczęła się zbliżać do średniej krajowej (podczas gdy w 2009 roku PKB per capita stolicy stanowiło jeszcze 227% średniej krajowej). W komitatach z najsłabszymi wynikami tendencje są także niesprzyjające: utrzymanie poziomu PKB per capita napotyka na trudności w ostatnich latach lub też zaobserwować można oddalanie się od średniej krajowej. 

     

    Małe elektrownie słoneczne. Rząd chce stymulować spółki i przedsiębiorstwa rolnicze do zakładania parków z bateriami słonecznymi, a państwo ma obowiązek przejęcia energii produkowanej przez te podmioty. Z powodu wcześniejszych przepisów prawnych zakładanie elektrowni słonecznych powiązane było z obowiązkiem opłacenia składki z tytułu ochrony gruntów, którą obliczano na podstawie wartości żyznej gruntu oraz klasyfikacji rodzaju gruntu. 11 grudnia br. ukazał się w węgierskim dzienniku ustaw akt prawny pt. „o modyfikacji niektórych ustaw w celu poprawy konkurencyjności rolnictwa” (ustawa CLXXXIII z 2017 roku), której §13 stanowi o uchyleniu obowiązku uiszczenia wspomniane wyżej składki. Jak zadeklarował minister J. Lázár gabinet ma zapewnić też w przyszłości preferencyjne kredyty na ten cel. Węgry chciałyby zminimalizować swoje zapotrzebowanie na import energii w następnych 10-20 latach, a celem jest, by połowę zapotrzebowania na prąd dostarczała elektrownia jądrowa w Paks, a połowę elektrownie słoneczne. Dzięki modyfikacji przepisów zakładanie elektrowni słonecznych będzie tańsze o 2-3 mln HUF od hektara. Zważywszy, że zapotrzebowanie na powierzchnię w przypadku budowy małej elektrowni (0,5 MW) wynosi ok. półtora hektara, inwestor zaoszczędzić może nawet 3-4 mln HUF.

     

    Doprecyzowano  pojęcie pozycji dominującej na rynku. Minister J. Lázár poinformował, że Komisja Europejska zaakceptowała węgierską ustawę zmieniającą w kontekście przepisów o konkurencyjności status prawny wielkich sieci handlowych. Ustawę tę parlament węgierski uchwalił jeszcze w 2014 roku w tym celu, by sieci handlowe prowadzące sprzedaż FMCG o przychodach rocznych przekraczających 100 mld HUF były traktowane w postępowaniach z dziedziny prawa konkurencji jako podmioty o niezaprzeczalnej pozycji dominującej na rynku. Ustawa ta dotyczy głównie największe, zagraniczne firmy handlowe na rynku (Tesco, Spar, Lidl, Auchan), które zaskarżyły ją jako postępowanie ograniczające konkurencję. KE wszczęła postępowanie pilotażowe, które zamknęła z końcem listopada ub.r., przychylając się do argumentacji węgierskiego rządu. Oznacza to, że ustawa stanie się stosowalna również w praktyce, bo choć ‘na papierze’ jest w mocy od 1 stycznia 2017 roku, to węg. Urząd ds. Konkurencji nie stosował jej właśnie z powodu postępowania unijnego. To, że dany podmiot posiada pozycję dominującą na rynku ma znaczenie w postępowaniach wszczętych przez Urząd ds. Konkurencji, bo ustawa o ochronie konkurencji stawia bardzo rygorystyczne wymogi wobec takich podmiotów w celu ochrony mniejszych uczestników rynku. Podmioty o dominującej pozycji nie mogą np. stosować zbyt niskich cen – poniżej ceny zakupu, nie mogą zawierać umów o wyłączności ze swoimi dostawcami, czy jednostronnie naliczać opłaty. Jak tłumaczył Gy. Vámos, sekretarz Krajowego Związku Handlu (zrzeszającego też największe sieci handlowe), decyzja Komisji odnosi się do §7 ustawy o handlu opisującej dominującą pozycję rynkową po pierwsze definicją przychodową (precyzując dokładnie skonsolidowane przychody netto grupy przedsiębiorstw w kwocie powyżej 100 mld HUF), po drugie jako sytuację w wyniku której kupiec staje się lub stał się dla swego dostawcy racjonalnie niemożliwym do pominięcia partnerem umownym pod względem możliwości dostarczenia produktów/usług dostawcy do konsumentów, albo sytuację w której z powodu poziomu udziału kupca w obrotach danego produktu lub grup produktów na rynku jest on w stanie wpływać na ich dostępność na rynku na poziomie regionalnym czy też krajowym. Akceptacja Komisji dla powyższej kompleksowej definicji oznacza, że zamiast konieczności dowodzenia za każdym razem przez Urząd ds. Konkurencji, że dany podmiot handlowy posiada pozycję dominującą, obecnie ustawa automatycznie to określa (gdyż wszystkie duże międzynarodowe sieci handlowe na Węgrzech wykazują obroty powyżej 100 mld HUF). Od tej chwili zdaniem Vámosiego postępowania będą wszczynane, by stwierdzić czy sieci handlowe posiadające dominującą pozycję na rynku rzeczywiście dopuściły się nadużycia tej pozycji wobec swych dostawców, czy też nie. Częstym zarzutem padającym wobec dużych sieci była sprzedaż po zbyt niskich cenach produktów podstawowych o wysokich obrotach (np. mleka, chleba) i kompensowanie wynikających z tego strat z innych produktów. 

     

    Fundusz MCI kupuje Netrisk. Zarządzany przez Enterprise Investors (EI) prywatny fundusz kapitałowy Polish Enterprise Fund VI (PEF VI) zbył 100% akcji Netrisk.hu - największego brokera ubezpieczeń online na Węgrzech - na rzecz MCI.EuroVentures, funduszu notowanego na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych prywatnej spółki inwestycyjnej MCI Capital Group. Według komunikatu dla prasy wartość transakcji wyniosła 56,5 mln EUR. PEF VI nabył Netrisk.hu w 2010 roku za 23 mln EUR. Wówczas firma brokerska zajmowała się tylko ubezpieczeniami OC dla pojazdów. Od tamtej pory obok ubezpieczeń na życie Netrisk wprowadził też do swego portfolio produkty bankowe, telekomunikacyjne, internetowe. W 2016 roku Netrisk osiągnął 8,8 mln przychodów ze sprzedaży, w br. liczy na 23-procentowy wzrost.

     

    Orbis sprzedaje jeden z najbardziej prestiżowych hoteli w stolicy. Należąca do francuskiej grupy Accor Orbis Hotel Group podpisała umowę sprzedaży hotelu Sofitel Budapest Chain Bridge Hotel grupie Starwood Capital. Transakcję zawarto w listopadzie 2017 roku, teraz po przeprowadzeniu postępowań z zakresu ochrony konkurencji Komisja Europejska udzieliła zgody na tę transakcję, gdyż wspomniana czynność jej zdaniem ma ograniczony wpływ na strukturę rynku hotelarskiego Węgier. Wybudowany w latach 80. XX wieku hotel znajdujący się w prestiżowej lokalizacji – blisko Dunaju, tuż przy Moście Łańcuchowym został sprzedany za ok. 75 mln EUR (ok. 23 mld HUF). Będzie on zarządzany nadal przez Grupę Orbis w ramach długofalowej umowy menedżerskiej zawartej na 30 lat. Zgodnie z umową nowy właściciel ma odnowić wnętrza hotelu, by odpowiadały one standardom marki Sofitel.

     

    --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

     

    2009

    2010

    2011

    2012

    2013

    2014

    2015

    2016

    2017

    Wzrost PKB (%)

    -6,5

    0,6

    1,7

    -1,5

    2,2

    3,9

    3,1

    1,8

    3,9 (III kw.)

    Produkcja przemysłowa (%)

    -17,7

    10,5

    5,4

    -1,7

    1,4

    7,6

    7,5

    0,9

    7,6 (X)

    Inflacja (%)

    4,2

    4,9

    3,9

    5,7

    1,7

    -0,2

    -0,1

    0,4

    2,5 (XI)

    Bezrobocie (%)

    10,0

    11,2

    10,9

    10,9

    10,2

    7,1

    6,8

    5,1

    3,8 (IX-XI)

    Węgry - podstawowe wskaźniki makroekonomiczne
     

    Źródło: Węgierski Urząd Statystyczny (KSH), r/r

     

     

    Opr.: Wydział Polityczno-Ekonomiczny Ambasady RP w Budapeszcie

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: